ACE İnhibitörleri Nedir ve Nasıl Kullanılır?
ACE inhibitörleri anjiyotensin dönüştürücü enzimi bloke ederek etki gösteren bir antihipertansif ilaç grubudur. Renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini baskılayarak kan damarlarının gevşemesini sağlar ve kan basıncını düşürür. Hipertansiyon tedavisinin yanı sıra kalp yetmezliği, diyabetik nefropati ve miyokard infarktüsü sonrası kardiyak yeniden yapılanmanın önlenmesinde de yaygın olarak kullanılmaktadır.
Etki Mekanizması
Anjiyotensin dönüştürücü enzim, anjiyotensin birini güçlü bir vazokonstriktör olan anjiyotensin ikiye dönüştürür. ACE inhibitörleri bu enzimi bloke ederek anjiyotensin iki oluşumunu azaltır. Böylece periferik damar direnci düşer ve kan basıncı azalır. Aynı zamanda aldosteron salgılanması da baskılanarak sodyum ve su tutulumu önlenir.
ACE inhibitörleri bradikinin yıkımını da engelleyerek vazodilatör etki gösterir. Bradikinin birikimi damar genişlemesine katkı sağlar ancak kuru öksürük yan etkisinin de temel nedenidir. Kardiyak koruyucu etkileri arasında miyokard hipertrofisinin geriletilmesi, endotel fonksiyonunun iyileştirilmesi ve ateroskleroz ilerlemesinin yavaşlatılması yer alır.
Kullanım Endikasyonları
Esansiyel hipertansiyon tedavisi ACE inhibitörlerinin en yaygın kullanım alanıdır. Tek başına veya diğer antihipertansiflerle kombine edilerek kullanılabilir. Diyabetik hastalarda nefroprotektif etkileri nedeniyle tercih edilir. Proteinüriyi azaltarak böbrek hasarının ilerlemesini yavaşlatır.
Kronik kalp yetmezliğinde mortaliteyi ve morbiditeyi azalttığı kanıtlanmıştır. Sol ventrikül sistolik disfonksiyonunda standart tedavinin temel bileşenlerinden biridir. Akut miyokard infarktüsü sonrası erken dönemde başlanması kardiyak yeniden yapılanmayı önler ve sağkalımı artırır. Kronik böbrek hastalığında proteinüri azaltıcı etkisiyle hastalık progresyonunu yavaşlatır.
Sık Kullanılan ACE İnhibitörleri
Enalapril uzun etkili bir ACE inhibitörüdür ve günde bir veya iki kez kullanılır. Lisinopril karaciğer metabolizmasına gerek duymadan aktif formda emilir ve karaciğer yetmezliği olan hastalarda tercih edilebilir. Ramipril kardiyovasküler koruyucu etkileriyle öne çıkar ve yüksek riskli hastalarda geniş çaplı çalışmalarla desteklenmiştir.
Perindopril uzun etki süresi ile günde tek doz kullanıma uygundur. Kaptopril ilk geliştirilen ACE inhibitörüdür ve kısa etki süresi nedeniyle günde iki ile üç kez kullanılır. Trandolapril miyokard infarktüsü sonrası mortalite azaltıcı etkisiyle bilinir. İlaç seçimi hastanın klinik durumu, eşlik eden hastalıkları ve yan etki profiline göre bireyselleştirilmelidir.
Yan Etkiler
Kuru öksürük en sık bildirilen yan etkidir ve hastaların yaklaşık yüzde on ile yirmisinde görülür. Bradikinin birikiminden kaynaklanır ve tedavinin kesilmesiyle düzelir. Öksürük nedeniyle ilacı tolere edemeyen hastalarda anjiyotensin reseptör blokerleri alternatif olarak değerlendirilebilir.
Anjiyoödem nadir ancak ciddi bir yan etkidir ve dudak, dil, yüz ve larenks şişliğiyle kendini gösterir. Hayatı tehdit edebilir ve acil müdahale gerektirir. Hiperkalemi özellikle böbrek yetmezliği olan hastalarda ve potasyum tutucu diüretiklerle birlikte kullanımda görülebilir. Hipotansiyon özellikle ilk doz sonrasında ve dehidrate hastalarda oluşabilir. Böbrek fonksiyonlarında bozulma bilateral renal arter stenozu olan hastalarda görülebilir.
Kontrendikasyonlar ve Dikkat Edilecekler
Gebelikte ACE inhibitörleri kesinlikle kontrendikedir. İkinci ve üçüncü trimesterde kullanım fetal böbrek displazisi, oligohidramniyos ve neonatal böbrek yetmezliğine neden olabilir. Gebe kalma olasılığı olan kadınlarda alternatif antihipertansif tedavi planlanmalıdır. Emzirme döneminde de kullanımı önerilmemektedir.
Bilateral renal arter stenozu olan hastalarda akut böbrek yetmezliği riski nedeniyle kullanılmamalıdır. Önceden anjiyoödem öyküsü olan hastalarda tekrar kullanılmamalıdır. Ağır hiperpotasemi durumunda kontrendikedir. Tedavi başlangıcında ve doz artışlarında böbrek fonksiyonları ve potasyum düzeyleri izlenmelidir. İlk doz hipotansiyonu riskini azaltmak için düşük dozla başlanması ve yatmadan önce alınması önerilir.
İlaç Etkileşimleri
Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar ACE inhibitörlerinin antihipertansif etkisini azaltabilir ve böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Potasyum tutucu diüretikler ve potasyum takviyeleri ile birlikte kullanımda hiperkalemi riski artar. Lityum düzeylerini yükselterek toksisiteye neden olabilir.
Diüretiklerle birlikte kullanımda hipotansiyon riski artabilir ve diüretik dozunun azaltılması veya geçici olarak kesilmesi gerekebilir. Allopurinol ile birlikte kullanımda hipersensitivite reaksiyonu riski artabilir. Düzenli ilaç kullanımı ve takip randevularına uyum tedavi başarısının temel belirleyicisidir. Hasta kendi kendine doz ayarlaması yapmamalı ve yan etki durumunda hekime danışmalıdır.